بررسی حجاب در برداشتی زنانه از قرآن

جلسه سخنرانی و کارگاه آموزشی

موضوع: بررسی حجاب در برداشتی زنانه از قرآن

سخنران: دکتر هما میرزاوزیری

زمان: شنبه 11/3/87


شنبه این هفته خانم دکتر میرزاوزیری محقق، مترجم و مدرس حوزه در جمع ما حضور پیدا کردند. موضوع صحبت همانگونه که گفته شد بحث حجاب بود که در ادامه خلاصه ای از مطالب را می اوریم.

با تشکر از خانم میرزا وزیری که ساعاتی در جمع ما بودند.

 

اول بحث با سوال سخنران از مخاطبین در مورد نظر ایشان از مقوله حجاب آغاز شد. پس از آن خانم میرزا وزیری صحبت های خویش را این گونه ادامه داد:

سوال من در مورد حجاب تقریباً در سن شما و از این نقطه آغاز شد که واقعاً چرا این مقدار تفاوت بین نوع پوشش آقایان و خانمها وجود دارد در حالی که این تفاوت بسیار مشهود است؟

برای جواب باید از چند جهت به این مساله توجه کرد. یک این که تفاوت است بین آن چیزی که در جامعه عرف است و تبلیغ می شود تا آن چه در دین آمده است. حجابی که در جامعه تعریف می شود به نظر من قرائتی مردانه دارد.

به عنوان مثال چرا من اگر از فقیهی در مورد انگشتر دست کردن سوال کنم جواب بدهد، اگر مرد نامحرم حتی به فکر گناه بیفتد اشکال دارد. و همیشه سوال من این بود مرد نامحرمی که با دیدن انگشتر من به فکر گناه بیفتد باید انسانی بیمار باشد. چرا من باید به خاطر فکر او، این مقدار محدود شوم. هر چیز دیگری هم می تواند او را به فکر گناه بیندازد مخصوصاً دنیای تکنولوژی امروز که دسترسی به همه چیز را راحت می کند. به نوعی احساس شی بودن به آدم دست می دهد.

سوال من از اینجا شروع شد و رفتم دنبال مساله. از قرآن شروع کردم و اینکه اصلاً مفهوم حجاب از کجا شروع شد و باعث شد نگاهم به کل عوض شود.

در پیش از اسلام خانمها که به بیرون از خانه می رفتند توسط پسرهای جوان در راه مورد تعرض و اذیت قرار می‌گرفتند. شکایت به پیش همسرانشان می بردند ولی در جواب اعتراض همسران آنها، مردان مزاحم می‌گفتند که ما فکر می کردیم اینها کنیز هستند. لذا در قرآن آمده است که شما حجاب داشته باشید تا متمایز شوید از کنیزان. خیلی ها این قضیه را درک نکرده و فکر کردند که کنیز یعنی انسان که در سطح پایین اجتماع است و اگر حجاب داشته باشد در سطح بالای جامعه قرار می گیرد. در حالی که در مورد دوران برده داری صحبت می کنیم و کنیز در آن دوره زنی بوده است که هر کسی می توانسته به آن تعرض کند. از بحث کنیز و ظالمانه بودن آن و بحث های اجتماعی آن عبور می کنیم و فقط به ذکر تاریخی آن می پردازیم. حتی بعد که حجاب اجباری شد عمر کنیزانی که حجاب می کردند را تازیانه می زد.

در واقع مفهوم حجاب جدا از اینکه چه مقدار و به چه شکل باید باشد، گردی صورت، دست، مو و… به عنوان یک نشانه یا علامت است که از تعرض دیگران جلوگیری می کند. خداوند می گوید با توجه به شرایطی که در جامعه وجود دارد حجاب بگیرید تا در امان باشید.

چندی پیش با دکتر وحیدیان از اساتید دانشکده ریاضی دانشگاه فردوسی در مورد منطق فازی* صحبت می‌کردیم و ایشان معتقد بود می شود همه چیز را در زندگی به جای سیاه و سفید، یا صفر و یکی به شکل بازه گرده ای دید. در مورد حجاب هم همین است نه این که یا حجاب داری و خوب است یا اصلاً نداری و آدم بدی هستی. در حالی که در فقه ما پتانسیل های زیادی وجود دارد برای پویا بودن. فقهایی هستند که می گویند زنی که در مزرعه کار می کند هیچ ایرادی ندارد دست و پایش دیده شود چون شرایط ایجاب می کند. یا صحبت و رفتار شما با پسرعمویتان متفاوت از یک مرد غریبه در خیابان است.

امروز مطالعاتی انجام گرفته تحت عنوان body languageکه ما به غیر از اصوات با تمام حرکات و حالات رفتاری و بدنی با مخاطب خود صحبت می کنیم.

حالا در این موارد شاید بحث هایی داشته باشیم اما به یک سری نکات باید توجه کرد و آن هم اینکه نباید دچار احساسات شد و با کار فکری و رویکرد عقلانی خیلی بهتر مسائل پیش می رود. من به شخصه با افراد بسیار با سواد برخورد داشته ام اما با افرادی هم مواجه بوده ام که بسیار هیجان زده و پرسروصدا هستند اما تاکنون حتی یک مقاله مطالعه نکرده اند. به نظر من بخشی از فمینیستها آن قدر پیش رفته اند که از لبه دیگر بام افتاده اند. به عنوان مثال فمینیست های رادیکالی که از عبور از مفهوم مادر و خانواده صحبت می کنند. این یک واقعیت است که زن و مرد از لحاظ فیزیولوژی با هم فرق می کنند و این خود تاثیرات خاص دارد…

بعضاً در رفتار های فمینیستی هنوز همان تفکر مردانه هست. مثلاً این که این کار را انجام دهم تا از مردها عقب نیفتم و انجام رفتارهای مردانه توسط زنان.

از آن طرف همین تفکر مردانه است که از بحثی مثل عدم خروج زنان پیامبر که به دلایل سیاسی و امنیتی آن دوره بوده است، محدودیتی چند لایه بر زن می سازد چرا که زن را جز دارایی های مرد می داند.

و همه اینها از نبود یک تفکر خلاق نشات می گیرد. ما همه چیز را در چهارچوب های قبلی که گرفته ایم می‌بینیم و حاضر نمی شویم در مورد آنها اندیشه کنیم.

مرد و زنی تازه ازدواج کرده بودند. یک روز مرد می بیند که همسرش برای درست کردن سوسیس سر و ته آن را می برد. پرسید چرا؟ در جواب زن گفت مادرم این کار را می کرد. مرد یک روز از مادر همسرش پرسید او هم گفت که مادرم این کار را می کرد! از مادر مادر همسرش پرسید چرا؟ گفت ماهیتابه ام کوتاه بوده است!!! و این نتیجه نبود تفکر خلاق است که عرف هایی را رقم می زند که هیچ دلیلی برای بودن ندارند. این چهارچوب های ذهنی که از قبل در ما شکل گرفته اجازه نمی دهد که بیرون آمده و از بالا به مسائل نگاه کنیم. نگاه مرد ایرانی به زن بی حجاب خارجی بسیار متفاوت از زن ایرانی است.

این تفکر جزمی است که آزار دهنده است به جای اینکه از یک تفکر خلاق و فازی استفاده کنیم.

در بحث حجاب از اوایل انقلاب تا به امروز برای مردان شرایط بسیار تلطیف شده است. آستین کوتاه، شلوارک و… اما در مورد زنان اصلاً اتفاق نیفتاد و این خود بر گرفته از همین تفکر مردسالار است.

اما با رویکردی فکری و عقلانی خیلی مسایل تغییر میکند و مطمئن باشید پیگیری ها تاثیر داشته و موجب تغییر می شود. به عنوان مثال حکمی بود که بچه ای که به فرزندنی قبول می شد بر خانواده محرم نبود.

زن و شوهری که بسیار می خواستند بچه داشته باشند اما تحمل اینکه بچه بر یکی از آن دو محرم نباشد بسیار سخت بود. تصمیم گرفتند از هم جدا شوند، زن به عقد دوم مردی دیگر درآید تا از او بچه دار شود سپس دوباره طلاق بگیرد و با همسر اولش زندگی کند. اما پس از بچه دار شدن زن به مرد اول گفت که از همسر دوم خوشش آمده و می خواهد با او بماند.

خانم دکتر انصاری این موضوع را به پیش آیت الله صانعی برد و عواقب اجتماعی این مساله را برای ایشان شرح داد. آیت الله صانعی هم به علت اینکه اضطرار به وجود می آید حکم محرم بودن بچه را اعلام نمودند.

 

صحبتهای خانم میرزاوزیری در ایجا پایان یافت و پس از آن در حدود بیش از یک ساعت جلسه به صورت گفت و شنود بین ایشان و مخاطبین ادامه یافت.

Advertisements

یک پاسخ

  1. سلام.
    خسته نباشید.
    با جازه گزارش جلسه رو با ذکر منبع در سایت دانشویی «توس نیوز»www.tousnews.com انتشار دادم.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: